3 मिनिटांचे वाचनमोफत
सामायिक सातबारा जमीन विक्री: महसूल विभागाच्या सूचना आणि खरेदीदाराने काय तपासावे
बातम्यांनुसार सामायिक सातबारा जमीन विक्री करताना मोजणीची क प्रत किंवा सर्व सहहिस्सेदारांची लेखी संमती व NOC लागते. महसूल विभागाच्या सूचनांचा अर्थ आणि टोकन देण्यापूर्वीच्या तपासण्या.
मुख्य मुद्दे
- सामायिक सातबारा जमिनीतील हिस्सा विकताना मोजणीची क प्रत जोडली असल्यास इतर सहहिस्सेदारांची संमती न मागता दस्त नोंदवावा, असे महसूल विभागाच्या सूचनांबद्दल २२ ऑक्टोबर २०२६ च्या बातम्यांत म्हटले आहे.
- क प्रत नसेल, तर सातबाऱ्यावरील इतर सर्व सहहिस्सेदारांची लेखी संमती आणि ना हरकत प्रमाणपत्र (NOC) जोडल्याशिवाय दुय्यम निबंधक दस्ताची नोंदणी करणार नाहीत.
- क प्रत ही भूमी अभिलेख विभागाकडून मिळणारी मोजणीची अधिकृत प्रत आहे, त्यामुळे भाग विकत घेणाऱ्याने टोकन देण्यापूर्वी ती मागावी.
- हा महसूल विभागाचा निर्णय आहे, नवीन कायदा नाही. काही बातम्यांत संमती, NOC आणि क प्रत तिन्ही आवश्यक असल्याचे म्हटले आहे, म्हणून मूळ परिपत्रकाचा मजकूर तपासावा.
- टोकन देण्यापूर्वी सातबाऱ्यावरील सर्व नावे वाचा आणि विक्रेत्याचा सातबारा जारी करणाऱ्या पोर्टलच्या पडताळणी क्रमांकाने तपासा.
सामायिक सातबारा जमीन विक्री करताना, बातम्यांनुसार, दुय्यम निबंधक कार्यालयात दोनपैकी एक गोष्ट सादर करावी लागेल: भूमी अभिलेख विभागाची मोजणीची क प्रत, किंवा सातबाऱ्यावर नाव असलेल्या इतर सर्व सहहिस्सेदारांची लेखी संमती आणि ना हरकत प्रमाणपत्र (NOC). महसूल विभागाने राज्यातील दुय्यम निबंधकांना दिलेल्या सूचनांच्या बातम्या २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी आल्या. या सूचनांचा मूळ मजकूर अधिकृत संकेतस्थळावर आम्हाला दिसला नाही, त्यामुळे खाली दिलेली माहिती बातम्यांवर आधारित आहे.
सामायिक सातबारा जमीन विक्रीत काय बदलले
विकणाऱ्या सहहिस्सेदाराने भूमी अभिलेख विभागाकडून मिळालेली मोजणीची क प्रत दस्तासोबत जोडली असेल, तर इतर सहहिस्सेदारांची संमती किंवा NOC न मागता दुय्यम निबंधकांनी दस्त नोंदवावा, असे Pune Prime News च्या वृत्तानुसार निर्देश आहेत. क प्रत नसेल किंवा जोडलेली नसेल, तर सातबाऱ्यावरील इतर सहहिस्सेदारांची लेखी संमती अथवा NOC जोडल्याशिवाय दस्ताची नोंदणी होणार नाही.
या निर्णयाचा हेतू एका हिस्सेदाराने इतरांना न कळवता जमिनीचा भाग विकण्याचे प्रकार थांबवणे हा आहे. अशा व्यवहारांमुळे अनेक कुटुंबे आणि सामान्य नागरिक कोर्टप्रकरणात अडकले, असे महसूल मंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी म्हटल्याचे आपला महानगरच्या बातमीत आहे.
'क' प्रत म्हणजे काय
क प्रत ही भूमी अभिलेख विभागाकडून मिळणारी मोजणीची अधिकृत प्रत आहे, जी विकल्या जाणाऱ्या भागाच्या मोजणीशी संबंधित असते. विक्री होणाऱ्या भागाची मोजणी करून घेतलेली क प्रत जोडल्यासच संमतीची अट शिथिल होते, असे वृत्तांत म्हटले आहे.
सातबाऱ्यावर सामायिक हिस्सा असणे आणि जमिनीचा एक भाग प्रत्यक्ष मोजून वेगळा काढलेला असणे, या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. हिस्सा हा कागदावरचा वाटा असतो. मोजणी करून भाग निश्चित केला की तो जमिनीवर ओळखता येतो. सीमा मात्र भूमी अभिलेख विभागाच्या (DILR) मोजणीनेच निश्चित होते. नकाशावरील आकृत्या किंवा सातबारा हे काम करत नाहीत.
सामायिक सातबारा जमीन घेताना टोकन देण्यापूर्वी काय तपासावे
सातबाऱ्यावरील धारकांचे स्तंभ वाचा. एकापेक्षा जास्त नावे असतील, तर जमीन सामायिक आहे आणि या सूचना लागू होऊ शकतात. वाचण्यासाठी सातबारा उतारा कसा वाचावा हे मार्गदर्शन पाहा.
विक्रेत्याकडून भूमी अभिलेख विभागाची क प्रत मागा आणि ती तुम्ही घेत असलेल्या भागालाच लागू आहे का ते तपासा.
विक्रेत्याने दिलेला सातबारा खरा आहे का ते ७/१२ पडताळणी साधनाने तपासा. त्यासाठी उताऱ्यावरील पडताळणी क्रमांक लागतो.
या सूचनांचा कुटुंबांवर आणि खरेदीदारांवर परिणाम
कुटुंबांसाठी, एका हिस्सेदाराला इतरांच्या नकळत हिस्सा विकणे कठीण होऊ शकते आणि दुय्यम निबंधकांचे कार्यालय हे तपासणीचे ठिकाण बनते. खरेदीदारासाठी, टोकन देण्यापूर्वी मागायचा एक कागद वाढतो. नोंदणीच्या वेळी क प्रत किंवा संमती नसेल, तर व्यवहार अडू शकतो.
हा महसूल विभागाचा निर्णय आहे, नवीन कायदा नाही. विशिष्ट जमिनीच्या व्यवहारात या सूचना कशा लागू होतात, हे परवानाधारक वकीलच सांगू शकतो. कुटुंबाच्या पैशाचा निर्णय घेण्यापूर्वी त्या जमिनीचा फेरफार इतिहास आणि सातबाऱ्यावरील इतर हक्क स्तंभही तपासा.
हा लेख या प्रश्नांची उत्तरे देतो
- सामायिक सातबारा जमीन विक्रीसाठी इतर सहहिस्सेदारांची संमती आवश्यक आहे का?
- मोजणीची क प्रत दस्तासोबत नसेल, तर होय: इतर सर्व सहहिस्सेदारांची लेखी संमती किंवा NOC लागते, असे बातम्यांत म्हटले आहे. क प्रत जोडली असेल, तर संमती न मागता नोंदणी करावी, असे निर्देश असल्याचे वृत्त आहे. अचूक अट मूळ परिपत्रकातून तपासा.
- मोजणीची क प्रत कुठून मिळते?
- क प्रत भूमी अभिलेख विभागाकडून मिळते. ती विकल्या जाणाऱ्या भागाच्या मोजणीशी संबंधित असते. अर्ज कसा करायचा आणि किती वेळ लागतो, हे संबंधित तालुक्याच्या भूमी अभिलेख कार्यालयात विचारून घ्यावे.
- सामायिक सातबारा जमीन खरेदी करताना टोकन देण्यापूर्वी काय पाहावे?
- प्रथम सातबाऱ्यावरील सर्व धारकांची नावे वाचा. नंतर विक्रेत्याकडून क प्रत किंवा सर्व सहहिस्सेदारांची संमती व NOC मागा. विक्रेत्याचा सातबारा पडताळणी क्रमांकाने तपासा. विशिष्ट व्यवहाराबद्दल परवानाधारक वकिलाचा सल्ला घ्या.
स्रोत
- बातम्या २२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी आल्या · prahaar.in
- Pune Prime News च्या वृत्तानुसार · puneprimenews.com
- आपला महानगरच्या बातमीत · aaplamahanagar.com
लेखन: Dhruvin Sanghvi, Co-founder, Landsahi
ही सर्वसाधारण माहिती आहे, कायदेशीर सल्ला नव्हे. मालकीबाबत कायदेशीर मत परवानाधारक वकीलच देऊ शकतात.
नवीन लेख ईमेलवर
लेख प्रसिद्ध झाल्यावर एक ईमेल, इंग्रजीत किंवा मराठीत. प्रत्येक ईमेलमध्ये एका क्लिकवर सदस्यता रद्द करण्याचा दुवा असतो.
